พระเครื่อง
Home บทความ บทความพระพุทธศาสนา การเล่นรำสวด
ค้นหาข่าว/บทความ:
  
ค้นหาพระเครื่อง/วัตถุมงคล:


การเล่นรำสวด PDF พิมพ์ อีเมล

การเล่นรำสวด

         การสวดหน้าศพ หรือ การสวดพระอภิธรรม เป็นขั้นตอนหนึ่งของประเพณีการทำศพ เป็นเรื่องการสอนคนที่ยังมีชีวิตอยู่ให้ดำรงชีวิตอยู่ด้วยความไม่ประมาท โดยให้พิจารณา มรณานุสสติกัม มัฏฐาน ให้มีสติระลึกถึงความตายอยู่เสมอ เป็นบทสวดที่กล่าวถึงความไม่เที่ยงแท้ของสังขาร

         การเล่นรำสวด เป็นการละเล่นพื้นบ้านอย่างหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับการสวดหน้าศพของคนในภาคตะวันออกของประเทศไทย สมัยก่อนชาวบ้านนิยมตั้งศพบำเพ็ญกุศลกันหลายวัน หลังจากการสวดพระอภิธรรมจบแล้ว พระจะสวดบทพระมาลัยต่อ เสมือนการอยู่เป็นเพื่อนศพ ซึ่งคนก็นิยมฟังกันมาก เนื่องจากท่วงทำนอง ลีลา และจังหวะของการสวดจะเป็นแบบละคร ที่มุ่งสื่ออารมณ์แก่ผู้ฟังด้วยลีลาน้ำเสียงที่ฟังสนุก แต่มีเนื้อหาเน้นการสอนเรื่องบาปบุญคุณโทษ

         ครั้นต่อมาได้มีการเปลี่ยนแปลงการสวดพระมาลัยจากพระมาเป็นฆราวาสเป็นผู้สวดแทน และเรียกว่า "สวดคฤหัสถ์" ซึ่งบางแห่งก็มีการปรับใหม่และเรียกว่า "การเล่นรำสวด" แทน ถือเป็นการละเล่นพื้นบ้านที่ใช้เล่นในงานศพหลังจากพระสวดอภิธรรม เพื่อจะอยู่เป็นเพื่อนเจ้าภาพให้คลายความโศกเศร้า

         จังหวัดตราด เป็นจังหวัดหนึ่งที่เป็นที่ตั้งของคณะรำสวดที่มีชื่อเสียงจำนวนหลายคณะ และยังเป็นที่นิยมของคนในจังหวัดตราดและจังหวัดใกล้เคียง โดยคณะรำสวดจะมีอยู่ในหลายอำเภอ เช่น อ.เมืองตราด แหลมงอบ เขาสมิง เป็นต้น

         วิธีการแสดงรำสวดในจังหวัดตราด แต่ละคณะจะมีผู้แสดงประมาณ 4-6 คน โดยมีรายละเอียดปลีกย่อยต่างกันบ้าง แต่โดยหลักๆ แล้วจะประกอบด้วย การแต่งกายและเครื่องดนตรี ส่วนใหญ่นักแสดงฝ่ายชายจะเน้นการใส่สีดำ-ขาวเป็นหลัก ส่วนนักแสดงหญิงจะเน้นสีดำทั้งเสื้อและผ้านุ่ง จะไม่ใส่กางเกง มีผ้าคล้องคอ (สีอะไรก็ได้) บางแห่งก็จะใช้ผูกเอวแทนคล้องคอ เครื่องดนตรีจะประกอบด้วยกรับ ฉิ่ง และตะโพน สำหรับเนื้อเรื่องที่ใช้ในการรำสวด มักจะมาจากวรรณคดีเป็นส่วนใหญ่ เช่น เรื่องพระอภัยมณี ขุนช้างขุนแผน ไกรทอง สังข์ทอง ฯลฯ

         โดยปกติแล้วโอกาสในการแสดงรำสวด จะเล่นในงานศพ ซึ่งเป็นคืนสุดท้ายของงาน หรืองานบรรจุอัฐิ งานทำบุญวันตาย และเวลาฝึกหัดเล่นรำสวด มักไม่ให้ฝึกที่บ้าน แต่จะไปหาที่ฝึกกันเฉพาะ เช่น วัด หรือศาลเจ้า เป็นต้น

การเล่นรำสวด ถือได้ว่าเป็นหนึ่งในมรดกภูมิปัญญาทางภาษาและวรรณกรรมที่สะท้อนให้เห็นถึงการธำรงรักษาศิลปวัฒนธรรม อีกทั้ง ยังเป็นการสร้างค่านิยมและหลักปฏิบัติด้านความเชื่อทางศาสนาของไทยด้วย

คอลัมน์ ศาลาวัด