พระเครื่อง
Home บทความ บทความพระพุทธศาสนา บทสวดสรภัญญ์ การสวดสรภัญญ์
ค้นหาข่าว/บทความ:
  
ค้นหาพระเครื่อง/วัตถุมงคล:


บทสวดสรภัญญ์ การสวดสรภัญญ์ PDF พิมพ์ อีเมล

บทสวดสรภัญญ์ การสวดสรภัญญ์

         สรภัญญ์ (สะ-ระ-พัน หรือ สอ-ระ-พัน) ที่บางท้องถิ่นเรียกว่า "สรภัญญะ" (สอ-ระ-พัน-ยะ) เป็นบทสวดประเภทหนึ่งที่อุบาสกและอุบาสิกานิยมสวดกันในวันอุโบสถศีล (วันพระ) การสวดสรภัญญ์ ภาษาถิ่นอีสานเรียกว่า "ฮ้องสรภัญญ์"

          สรภัญญ์ เป็นการสวดมนต์ในทำนองสังโยค คือ การสวด เป็นจังหวะหยุดตามรูปประโยคฉันทลักษณ์ บทสวดจะมีลักษณะเป็นฉันท์หรือกาพย์ก็ได้ แต่ที่นิยมกันมาก คือ กาพย์ยานี สำหรับ เนื้อหาจะเกี่ยวข้องกับศาสนา บาปบุญคุณโทษ นิทานชาดก

          นอกจากนี้ ก็ยังมีการแต่งกลอนเน้นไปทางศิลปวัฒนธรรม เช่น กลอนถามข่าว โอภาปราศัย ชักชวนให้ไปเยี่ยม การลา หรือไม่ก็อาจจะเป็นวรรณกรรมท้องถิ่นของอีสาน อาทิ เรื่องกล่องข้าวน้อยฆ่าแม่ เป็นต้น

          บทสวดสรภัญญ์มักไม่เน้นในเรื่องความรักหรือการเกี้ยวพาราสี ด้วยการสวดสรภัญญ์นั้นจะเกี่ยวข้องกับทางศาสนา และผู้ฝึกสอนเป็นพระภิกษุ จึงไม่ให้มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรัก เพราะไม่เหมาะกับพระสงฆ์

          สำหรับการสวดสรภัญญ์ในเมืองไทยนั้นมีการสวดมานานแล้ว ตั้งแต่ในสมัยรัชกาลที่ 4 แต่การสวดในยุคนั้นนิยมสวดเป็นภาษาบาลี และมีเนื้อหาที่เกี่ยวกับพุทธศาสนาโดยตรง ไม่มีเรื่องแต่งใหม่เป็นคำไทย

         ผู้ที่สวดจึงมักเป็นพระสงฆ์ และอุบาสกอุบาสิกาที่อ่านภาษาบาลีได้คล่องแคล่ว เมื่อการสวดสรภัญญ์ได้รับความนิยมมากขึ้น ปราชญ์ทางพุทธศาสนาจึงได้แต่งคำสวดเป็นภาษาไทย ให้อุบาสกอุบาสิกาและแม่ชีใช้สวดในวัด เช่น สวดทำวัตร เนื้อหาก็จะได้จากกระทู้ธรรมในพุทธศาสนสุภาษิต และธรรมบท ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ไม่สามารถสืบทราบได้ว่ามีการสวดสรภัญญ์เมื่อใด แต่คาดว่าคงได้รับอิทธิพลจากภาคกลางเช่นเดียวกับการสวดพระอภิธรรมนั่นเอง

         กล่าวคือเมื่อพุทธศาสนาได้รับการเอาใจใส่มากขึ้น พระเถระได้รับการศึกษาฝึกอบรมจากกรุงเทพฯ มากขึ้น กอปรกับคมนาคมที่สะดวกขึ้น ดังนั้น เมื่อกลับมายังถิ่นของตน จึงได้นำพิธีกรรมที่ได้จากกรุงเทพฯ มาเผยแพร่ด้วย

         ปัจจุบัน การสวดสรภัญญ์ของพี่น้องชาวภาคอีสานนั้น นิยมสวดกันในงานศพ งานทอดผ้าป่า งานกฐิน งานทอดเทียน งานกวนข้าวทิพย์ และในกิจกรรมวันธรรมสวนะ (วันพระ) ส่วนภาคกลางนั้นนิยมร้องในงานศพ เช่นเดียวกับการสวดพระอภิธรรม

         การสวดสรภัญญ์ของภาคอีสานนี้ เทียบกับภาคกลาง ก็คือ สวดโอ้เอ้วิหารราย ส่วนภาคเหนือ จะเรียกการสวดแบบนี้ว่า อื่อระนำ จ๊อยทำนองธรรม และ ภาคใต้ เรียกสวดค้าน จุดมุ่งหมายของการสวดไม่ว่าจะของภูมิภาคใดก็ล้วนมีจุดประสงค์เดียวกัน คือ การเผยแพร่ธรรม

คอลัมน์ ศาลาวัด