อิทธิพลจีนในวัดไทย (สถาปัตยกรรมจีนและไทย) พิมพ์

อิทธิพลจีนในวัดไทย (สถาปัตยกรรมจีนและไทย)

แต่เดิม "วัดไทย" นั้น มักจะสร้างเพื่อเป็นที่ศึกษา ทั้งของพระภิกษุ สามเณร และเด็กชายไทยที่มักจะบวชเรียน

หากเป็น "วัดหลวง" ก็จะสร้างอย่างวิจิตรสวยงามและพิถีพิถัน หากเป็น "วัดราษฎร์" ก็สร้างแบบเรียบง่าย โดยใช้ไม้สร้างเป็นศาลาการเปรียญ กุฏิ เสนาสนะ หรือแม้กระทั่งโบสถ์ วิหาร เป็นหลัก

ต่อมาในสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช มีการเจริญสัมพันธไมตรีกับจีนแผ่นดินใหญ่ ประกอบกับทางจีนเริ่มเกิดปัญหาการกบฏ สยามประเทศจึงกลายเป็นจุดมุ่งหมายสำคัญในการอพยพเข้ามาของชาวจีนจำนวนมาก และชาวจีนเหล่านี้มีความขยันขันแข็งทำมาหากิน และเป็นกำลังศรัทธาสำคัญในการสร้างวัดวาอาราม จึงกลายเป็นที่มาของการนำวัฒนธรรมและความเชื่อต่างๆ เข้ามา

นอกเหนือจากการสร้างวัดจีนในประเทศไทย อย่าง วัดมังกรกมลาวาส หรือศาลเจ้าต่างๆ แล้ว ยังมีงานก่อสร้าง งานศิลปะ และความเชื่อมาผสมผสานอยู่ภายในวัดไทย อาทิ งานปิดทองประดับกระจกงานมุก ลายกำมะลอที่ปรากฏในตู้พระธรรม ฯลฯ นอกจากนี้ยังเป็นที่ประดิษฐานของเทพเจ้าต่างๆ ที่เป็นที่เคารพศรัทธาอีกด้วย

บางวัดก็เป็นรูปสลักหินจีนขนาดใหญ่ที่เรียกว่า "อับเฉา" ที่ใช้ถ่วงไม่ให้ท้องเรือเอียง วางเรียงรายอยู่ตามวัด อย่างในวัดสุทัศน์ วัดโพธิ์ หรือ "เทพทวารบาล" หน้าประตูทางเข้าวัดบวรนิเวศวิหาร ซึ่งกลายเป็นเทพแบบจีน เรียกว่า "เสี้ยวกาง" คือ แทนที่จะเป็นรูปเทวดาถือพระขรรค์ กลับเป็นรูปยักษ์ถือหอกถือง้าวเหยียบอยู่บนสิงห์คล้ายรูปงิ้ว หรือวัดไตรมิตรวิทยาราม ซึ่งด้านล่างแสดงพิพิธภัณฑ์ซึ่งผูกพันกับวิถีชีวิตท้องถิ่นชาวเยาวราช เป็นต้น

สิ่งหนึ่งที่น่าสนใจ คือการสร้างศาลเจ้าและเทพเจ้าจีนไว้ในวัดด้วย อย่างกรณีของวัดพนัญเชิง จ.พระนครศรีอยุธยา ที่มีตำนานการสร้างที่เล่ากล่าวสืบต่อกันมาว่า สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์แห่งความรักของพระเจ้าสายน้ำผึ้ง กษัตริย์แห่งสยามประเทศ และพระนางสร้อยดอกหมาก ธิดาบุญธรรมของพระเจ้ากรุงจีน

วัดพนัญเชิง ในอดีตชื่อ วัดพระนางเชิญ ที่พระเจ้าสายน้ำผึ้งทรงตั้งเป็นอนุสรณ์ถึงพระนางสร้อยดอกหมาก หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า วัดพแนงเชิง ซึ่งแปลว่า พระนางผู้มีแง่งอน นั้น เป็นวัดที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน ทั้งในพระราชพงศาวดารของไทยและพระราชพงศาวดารเหนือของจีน จึงมีผู้มาสักการะทั้งชาวไทยและชาวจีน รวมถึงชาวต่างชาติอย่างไม่ขาดสาย

นอกจากนี้ ด้วยมีความเชื่อกันว่า เจ้าแม่สร้อยดอกหมาก ที่นับถือว่าป็นองค์ปฐมเหตุแห่งการสร้าง "หลวงพ่อโต วัดพนัญเชิง" สามารถดลบันดาลให้ผู้ที่กราบไหว้สมปรารถนา

ถือปฏิบัติเป็นประเพณีว่า เมื่อมาสักการะองค์หลวงพ่อโต ในพระวิหารเสร็จแล้ว จะต้องแวะมาสักการะเจ้าแม่สร้อยดอกหมากด้วยทุกครั้งไป


ที่วัดพนัญเชิง ยังมีการสร้างเทพเจ้าตามคติความเชื่อของชาวจีนอีกหลายองค์ อาทิ ที่ตี่แป่บ้อ (เทพยดาฟ้าดิน) เทพเจ้ากวนอู (เทพเจ้าแห่งความซื่อสัตย์) เทพเจ้าอุ่ย ท้อ (เทพเจ้าผู้รักษาพระพุทธศาสนา) พระสังกัจจายน์ (เทพเจ้าแห่งความสมบูรณ์พูลสุข) เจ้าแม่กวนอิม (เทพเจ้าแห่งความเมตตา) หลวงปู่ไต่ฮ่องกงโจวซือ (เทพเจ้าผู้อนุเคราะห์สัตว์โลก) และเทพเจ้าไฉ่สิ่งเอี้ย (เทพเจ้าแห่งโชคลาภ) ฯลฯ

วัดพนัญเชิง ถือเป็นต้นแบบการที่ชาวจีนที่เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารของกษัตริย์ไทย และเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการผสมผสานระหว่างสถาปัตยกรรมจีนและไทย

พันธุ์แท้พระเครื่อง

ราม วัชรประดิษฐ์